Algemeen   Oprichting   Structuur & Personeel   SS-Standarte Westland   Krijgsgeschiedenis

De oprichting van de SS-Division 'Wiking'

Uitbreiding van de Waffen-SS: oprichting van de “Wiking”
Er waren twee belangrijke redenen voor de oprichting van een vijfde SS-Divisie eind 1940. Ten eerste was dat de ambitie van de SS om de militaire tak, de Waffen-SS, fors uit te bouwen. Niet alleen omdat de SS daarmee een grotere machtsbasis kreeg, maar ook omdat het in augustus 1940 al duidelijk was dat de Waffen-SS ook een rol zou krijgen bij een invasie van de Sovjetunie.

De ruimte om te groeien was er aanvankelijk nauwelijks. De Wehrmacht had vrijwel een monopolie op het recruteren van Duitsers en daarmee bleef er voor de Waffen-SS relatief weinig over. En de SS had feitelijk ook geen politiek machtsmiddel in de vorm van een militair hoofdcommando waarmee de groei van de Waffen-SS in zekere zin kon worden afgedwongen.

Op 15 augustus 1940 veranderde dit met de oprichting van het SS-Führungshauptamt. Dit was een commandocentrum van waaruit ondermeer de militaire aansturing van de Waffen-SS werd geregeld. Hiermee kreeg de Waffen-SS een militaire vertegenwoordiging binnen de Duitse strijdkrachten die vergelijkbaar was met de Oberkommandos van het Heer, de Luftwaffe en de Kriegsmarine. En daarmee kon er aanspraak gemaakt worden op ondermeer groei van het aantal manschappen.

Vrijwel onmiddellijk werden er bevelen uitgevaardigd om bestaande Waffen-SS eenheden (veelal Regimenten) uit te breiden naar Divisies. Daarnaast werden er ook nieuwe eenheden opgericht (waaronder de “Wiking”). Maar de beperkte toegang tot het Duitse rekrutenbestand bleef een probleem. En dat brengt ons op de tweede reden waarom de “Wiking” werd opgericht.

Germaanse SS-Standarten basis voor infanterie-regimenten “Wiking”
De Waffen-SS kreeg weliswaar een relatief beperkt aantal Duitse manschappen toegewezen, maar inmiddels waren er door Nazi-Duitsland wel meerdere West- en Noord-Europese landen veroverd waarvan de volkeren volgens de zienswijze van de SS tot het germaanse ras behoorden.

Al in 1938 was door de SS onderkend dat deze volkeren daarmee het belangrijke kenmerk bezaten om geworven te kunnen worden voor de SS. En dus bevond het groeipotentieel zich in 1940 niet in Duitsland, maar vooral in het bezette Nederland, Denemarken, Noorwegen en Vlaanderen (Wallonië werd toen nog niet onder de germaanse gebieden geschaard).

En die werving begon dan ook vrijwel onmiddellijk na de bezetting van deze landen. In de Scandinavische landen werden vrijwilligers geworven voor de Standarte “Nordland” en in Nederland en Vlaanderen voor de Standarte “Westland”. Het was Hitlers wens om deze Standarten uiteindelijk in een germaanse SS-Divisie onder te brengen. En die divisie werd 9 november 1940 opgericht.

De divisie die uiteindelijk “Wiking” ging heten werd dus enerzijds opgericht om invulling te geven aan de ambitie om de Waffen-SS uit te breiden en anderzijds om ervoor zorgen dat de germaanse vrijwilligers gezamenlijk in een gesloten eenheid konden worden ingezet.

Toevoeging van andere divisie eenheden en Duitse SS-Regiment “Germania”
Met het samenvoegen van de Standarten “Nordland” en “Westland”, beide infanterieregimenten was er nog lang geen divisie dus alvorens het daadwerkelijk tot de oprichting van de “Wiking” kwam, werden er ook andere eenheden samengesteld. Zo werden er een Artillerie Regiment en andere onderdelen geformeerd en werd het inmiddels ervaren en uit Rijksduitsers bestaande Regiment “Germania” aan de nieuw op te richten divisie toegekend.

Divisionskommandeur Felix Steiner
Steiner (geboren 1896 in Ebensrode, toenmalig Oost-Pruisen) was de commandant van het SS-Regiment “Deutschland” waarmee hij zich in 1939 in Polen en daarna in 1940 in Nederland op militair gebied verdienstelijk onderscheidde.

Eind 1940 werd hij gepromoveerd tot SS-Brigadeführer en aangesteld als Divisonskommandeur (divisie commandant) van de nieuw op te stellen gemotoriseerde SS-Division, de latere “Wiking”. Steiner was een getalenteerde sluwe commandant en waar andere hoge officieren moeite hadden met het omgaan met de diversiteit van de germaanse vrijwilligers bezat Steiner wel de kwaliteit om uiteindelijk van deze mix een hechte eenheid te smeden.

Divisie naam “Germania” vervangen door “Wiking”
Bij de oprichting op 9 november kreeg de divisie de naam “Germania”. Maar de naam was ongelukkig gekozen. Er was namelijk al een SS-Regiment “Germania”. Op 21 december 1940 werd daarom de naam veranderd in SS-Division “Wiking” (Viking).

Bronnen: (zie literatuur voor volledige titels) Klietmann, Waffen-SS, eine Dokumentation; Strassner, Europäische Freiwillige; Steiner, Die Freiwilligen; Stein, Geschichte der Waffen-SS; In 't Veld, De SS en Nederland; Havenaar, Anton Mussert; Barnouw, Rost van Tonningen; De Jong, Het koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog.



  Tekst: EM © 2000 - 2020 vragen en/of opmerkingen: mail
  The symbols on this site serve no political or ideological purpose. The author has no intention to promote any political or ideological ideas.