SS-Freiwilligenstandarte "Nordwest"

(niet te verwarren met Wachbataillon "Nordwest")

De Nederlanders en Vlamingen die zich lieten keuren voor de Waffen-SS konden lang niet allemaal voldoen aan de strenge eisen die bijvoorbeeld voor dienstneming in de Standarte "Westland" werden gehanteerd. Vele honderden werden afgekeurd en naar huis gestuurd. Om het grote aantal 'minder geschikten' toch in de Waffen-SS te kunnen opnemen, besloot Reichsführer-SS Himmler op 10-04-1941 om voor de Nederlanders en de Vlamingen een nieuwe Standarte (naast Standarte "Westland") op te richten: SS-Freiwilligenstandarte "Nordwest". De eenheid werd ondergebracht in de SS-Kaserne Langenhorn in Hamburg.

Het hanteren van minder strenge eisen betekende ondermeer dat de minimumlengte van 1.70 m. naar 1.65 m. werd verschoven. Daarnaast werd het onderzoek naar de etnische achtergrond van de vrijwilliger niet meer zo nauwgezet uitgevoerd. Waar aanvankelijk een deel van de stamboom grondig werd doorgelicht, bleef het nu bij een oppervlakkig onderzoek. Ook het medische gedeelte van de keuring werd versoepeld om het aantal goedkeuringen te verhogen. Ondanks de gewijzigde selectiecriteria kregen de vrijwilligers praktisch de status an volwaardige leden van de Waffen-SS. Praktisch, omdat Himmler in zijn ideologische waanideeën strikt genomen, weigerde "Nordwest" volledig bij de SS in te lijven, het bleven in zijn ogen tweederangs rekruten. Voor wat de materiële omstandigheden betrof, werden de rekruten wel volledig tot de SS gerekend. Zij droegen het uniform van de Waffen-SS. Aanvankelijk was de bedoeling dat de "Nordwest" ook mouwbanden met het opschrift "Nordwest" en het driedelige zonnenrad op de spiegel zou ontvangen. Vermoedelijk is het zo ver echter nooit gekomen.

Hamburg, 1941, Nederlandse rekruten van de "Nordwest"
Net als bij de werving voor het Regiment "Westland" in 1940 werden vele Nederlanders onder valse voorwendselen naar de Waffen-SS gelokt. Opnieuw waren er aantallen mannen die dachten dat zij voor een politie of sport-opleiding hadden getekend. Dergelijke gevallen leidden echter niet tot het ontstaan van grote problemen: wie dat wenste, kon namelijk weer huiswaarts keren. Opmerkelijk genoeg waren er in de "Nordwest" slechts enkelen die hier gebruik van maakten. Dat had zeker niet te maken met de sfeer die tussen het kader en de rekruten heerste. De verhouding tussen de Nederlandse rekruten en de Kommandeur en diens officieren was verre van goed. SS-Standartenführer Otto Reich, afkomstig uit de elitaire Leibstandarte, beschouwde alleen Duitsers als volwaardige soldaten. Al die buitenlanders zag hij slechts als tweederangs rekruten.

Op 14-04-1941 vertrok het eerste contingent Nederlandse vrijwilligers vanuit Den Haag via Antwerpen naar Hamburg. In de "Nordwest" dienden ongeveer 1.200 Nederlanders. Op 22-06-941, de dag van de Duitse invasie in de Sovjetunie, legde "Nordwest" de eed af op Adolf Hitler. Het Regiment werd op 12-07-1941 opgedeeld in een Freiwilligenverband Niederlande en een Freiwilligenverband Flandern, beide ter grootte van een Bataillon. Kort daarna, op 13-07-1941, vertrok de "Nordwest" naar Radom in Polen. Inmiddels was er nog een Nederlandse vrijwilligerseenheid opgericht: het Freiwilligen Legion Niederlande. Deze formatie, formeel geen eenheid van de Waffen-SS, zou aan het Oostfront tegen de bolsjewistische vijand, het Rode Leger, moeten gaan strijden. Alhoewel slechts enkelen daarvan op de hoogte waren, viel het Legion heimelijk wel degelijk onder de Waffen-SS. Op 03-08-1941 werd de "Nordwest" vanuit Radom overgeplaatst naar Debica. Hier waren inmiddels ook het Freiwilligenlegion Niederlande ondergebracht. Reich voerde over beide eenheden het bevel. Al snel werd duidelijk dat één van beide formaties in de andere zou opgaan. Tot grote ontevredenheid van Himmler hadden namelijk zowel de "Nordwest" als het Legion Niederlande grote moeite het benodigde aantal manschappen bijeen te krijgen. Reich gaf de voorkeur aan zijn eigen "Nordwest" en stelde alles in het werk om rekruten van het Freiwilligenlegion Niederlande over te plaatsen naar de "Nordwest". Aangezien het Legion - omdat de schijn werd gewekt dat het een puur Nederlandse formatie was - om propagandistische redenen interessanter was, werden de mannen van Standarte "Nordwest" op 24-09-1941 in het Legion ondergebracht. De "Nordwest" werd opgeheven.

Voor Kommandeur Otto Reich was dit een grote teleurstelling. Hij had gehoopt dat juist het Legion in 'zijn' "Nordwest" zou opgaan. Waarschijnlijk was het deze frustratie die hem op 10-09-1941, toen hij al op de hoogte was van het lot van de "Nordwest", bracht tot het verrichten van een merkwaardige daad. Hij stelde de Nederlandse rekruten van het Freiwilligenlegion Niederlande voor de keus: blijven en overgaan naar de "Nordwest" en daarmee de SS (!), overgaan naar het WA-regiment (waartoe men eerst weer naar Nederland moest) of naar huis te gaan. Erg verstandig was Reichs initiatief niet. Van de ongeveer 1.250 manschappen die het Legion toen nog telde, wilden er zeker 577 naar huis, terwijl 214 vrijwilligers opteerden voor een dienstverband in het WA-regiment. Reich sprak op cynische toon uit dat Mussert hier blij mee zou zijn, maar werd overduidelijk overdonderd door deze aantallen. Hij verkondigde korte tijd later, mede op aandringen van de SS, dat een terugkeer toch niet zo makkelijk zou zijn. Reich schond hiermee zijn belofte en dat zorgde vanzelfsprekend opnieuw voor commotie onder de vrijwilligers. Pas nadat Van Geelkerken, speciaal overgekomen uit Nederland, de manschappen op 15-09-1941 had toegesproken keerde de rust enigszins terug. Desalniettemin keerden er 265 Nederlanders huiswaarts. In oktober werd nog eens een kleine groep vrijwilligers weggestuurd omdat zij weigerden de eed af te leggen op Hitler.

Reichs spelletjes mochten niet baten, de "Nordwest" werd zoals gezegd opgenomen in het Freiwilligenlegion Niederlande. Ondanks het feit dat ook de Vlamingen een 'eigen' Freiwilligenlegion Flandern kregen, belandde een aanzienlijk aantal van de Vlaamse "Nordwest" rekruten in het Nederlandse Freiwilligenlegion. De Vlamingen vormden de kern van de zware Kompanien van het Freiwilligenlegion Niederlande.

Bronnen: (zie literatuur voor volledige titels) Pierik, Van Leningrad tot Berlijn; In 't Veld, de SS en Nederland; Hausser, Waffen-SS im Einsatz; Steiner, Die Freiwilligen; Armando, De SS'ers; Verrips, Mannen die niet deugden De Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog; Vincx en Schotanius, Nederlandse vrijwilligers in Europese krijgsdienst; Zondergeld,Een kleine troep; Havenaar, Mussert; Meyers, Mussert, een politiek leven; Van der Zee, Voor Führer, volk en vaderland; Groeneveld, Gerard, Paul Metz. Mussertman aan het oostfront..



  Tekst: EM © 2000 - 2009 vragen en/of opmerkingen: mail
  The symbols on this site serve no political or ideological purpose. The author has no intention to promote any political or ideological ideas.