Algemeen   Oprichting SS Brigade 'Nederland'   Krijgsgeschiedenis

De oprichting van de SS-Freiwilligen-Panzer-Grenadier-Division 'Nederland'

In het voorjaar van 1943 ontstonden er in Berlijn plannen om de Nederlandse, Noorse en Deense Freiwilligen Legionen samen te voegen tot een nieuwe Europese Division à la 'Wiking'. Het 'experiment' met de germaanse Freiwilligen Legionen was mislukt en de situatie op het slagveld maakte de inzet van grotere eenheden noodzakelijk. De nieuwe Division zou de naam 'Nordland dragen. Alhoewel in Nederland de NSB van Mussert de formatie van de nieuwe Division toejuichde, had de beweging grote bezwaren tegen de naam 'Nordland'. Deze zou te veel refereren aan Scandinavië terwijl de meeste potentiële 'Nordlanders' juist de Nederlandse nationaliteit hadden. Mussert lanceerde daarom het plan om de naam van de Division te veranderen in 'Nederland'.

Alhoewel er een flink contingent Nederlanders aan het Oostfront streed, bleek al snel dat de formatie van een eigen Division voor de Nederlanders wel wat optimistisch gedacht was van de NSB-leider. Een Division bestond doorgaans uit tenminste 12.000 manschappen en die konden op korte termijn bij lange na niet geworven of overgeplaatst worden. Het SS-Hauptamt, dat de eenheid inmiddels volledig aan zich gebonden had, besloot daarom geen Division maar een Brigade 'Nederland' op te richten.

Uit Nederland vertrekkende vrijwilligers
Een Brigade bestond uit 8.000 man en dit aantal was te halen, zo dachten de verantwoordelijken. In november 1943 werd de 4.SS-Freiwilligen-Brigade 'Nederland' (aanvankelijk zonder de toevoeging '4.') opgericht. Het Freiwilligen Legion Niederlande werd in april 1943 van het front teruggetrokken en de manschappen werden nu in 'Nederland' ondergebracht waar zij hun typische Nederlandse insignes als de prinsevlag en de wolfsangel mochten blijven dragen.

In 1943 werd de Brigade naar Kroatië gebracht om een verdere opleiding te ondergaan en tegelijkertijd tegen partizanen op te treden. In Kroatië voegden zich 1.500 Nederlandse 'Wikingers' zich bij de Brigade, maar nog steeds warem er problemen omtrent de personele invulling.

Tijdens de Kerst van 1943 werd de Brigade naar het Leningrad front verplaatst, voor velen de tweede keer. De Kommandeur (commandant) van de Brigade werd SS-Oberführer Jürgen Wagner, de voormalig Kommandeur van het SS-Panzer-Grenadier-Regiment 9 'Germania' in de SS-Division 'Wiking'. De Brigade telde nu twee SS-Panzer-Grenadier Regimenter (infanterie regimenten): 48.'General Seyffardt' (Niederländisches Nr. 1) en 49.'De Ruyter' (Niederländisches Nr. 2).

In 'General Seyffardt' (naar de inmiddels door het Nederlandse verzet geliquideerde generaal-majoor Seyffardt) diende het gros van de voormalige legionairs. Het aantal Nederlanders in de Brigade schommelde rond de 2.500 man (de Brigade telde maximaal 6.713 manschappen). Het aantal Nederlanders daalde naarmate de oorlog vorderde niet alleen door de hoge verliezen, maar ook door de geringe aanwas.

Jürgen Wagner
De Brigade werd in december 1944 de status van een Division gegeven, maar haalde het hiervoor benodigde aantal manschappen bij lange na niet. De 23.SS-Freiwilligen-Panzer-Grenadier-Division 'Nederland', qua sterkte dus lang geen Division en niet of nauwelijks gemotoriseerd, werd in april 1945 door het Rode Leger uiteengeslagen rond Berlijn. Een aanzienlijk deel van de Nederlanders wist uiteindelijk toch in handen van de Amerikanen te vallen zodat men ontsnapte aan de wraak van de Sovjet-Russische soldaten.

Bronnen: (zie literatuur voor volledige titels) Pierik, Van Leningrad tot Berlijn; In 't Veld, de SS en Nederland; Hausser, Waffen-SS im Einsatz; Steiner, Die Freiwilligen; Armando, De SS'ers; Verrips, Mannen die niet deugden; De Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog; Vincx en Schotanius, Nederlandse vrijwilligers



  Tekst: EM © 2000 - 2009 vragen en/of opmerkingen: mail
  The symbols on this site serve no political or ideological purpose. The author has no intention to promote any political or ideological ideas.