Johannes Hendrikus Feldmeijer

Feldmeijer werd geboren als Johannes Hendrik Veldmeijer op 30-11-1910 te Assen (naamswijziging 1915 in Feldmeijer). Hij studeerde wiskunde en natuurkunde aan de Rijksuniversiteit Groningen (1928-1935), maar stopte om zich volledig te wijden aan het nationaal-socialisme. Feldmeijer werd in 1932 toen hij nog maar 21 jaar oud was, lid van de NSB. Hij kon uiteindelijk net als Meinout Rost van Tonningen gerekend worden tot de 'volkse' groep binnen de NSB en speelde een belangrijke rol in de radicalisering van de NSB. De 'volksen' die binnen de NSB in 1935 aan invloed wonnen, waren Germaans en pro-Duits georriënteerd. Zij ontleenden hun ideëen voor een groot deel aan de rascistische en antisemitische bloed-en bodem theorie van de NSDAP. De 'volksen' idealiseerden het boeren bestaan, het verleden van de 'germaanse voorvaderen' en deden wetenschappelijk onderzoek naar alles wat hiermee te maken had.
Feldmeijer bekleedde vanaf 1937 een belangrijke bestuursfunctie binnen de organisatie Der Vaderen Erfdeel (vanaf 1940: Volksche Werkgemeenschap), de volks-culturele groep die het onderzoek uitvoerde. Uitgangspunt was de herontdekking van het volkse bewustzijn, de vreemde elementen in de samenleving moesten van de volkseigene te worden gescheiden. De Nederlanders dienden zich te beseffen dat hun cultuur 'in grond en wezen Germaansch' was. Hiermee werd een belangrijke stap in de richting van de SS-ideologie gezet.

Feldmeijer voelde zich sterk aangetrokken tot de ideologie van de SS, maar kon zich in Nederland slechts op de achtergrond wijden aan deze politieke overtuiging. Binnen de NSB was er evenmin ruimte voor deze ideologie. Feldmeijer zocht dan het ook contact met Duitse geestverwanten in de SS.

De NSB-Leider Anton Mussert, een aanhanger van de Dietse/Groot-Nederlandse gedachte, moest niets hebben van de SS. Samen met Rost van Tonningen richtte Feldmeijer in 1939 de Mussert-Garde op. Deze jeugdorganisatie van de NSB, waar in de praktijk alleen jonge mannen in dienden, vertoonde overeenkomsten met de SS. De mannen kregen een politieke opleiding, een zware fysieke training en moesten voldoen aan de strikte normen van de rassenkeuringen (joden mochten niet toetreden).

Feldmeijer
Tijdens de bezetting groeide de waardering van de Duitsers voor de jonge Feldmeijer. Hij voldeed ogenschijnlijk aan alle eisen en kenmerken van een model SS-man nog voordat hij werkelijk daarvan een lidmaatschap bezat. Mede door zijn houding werd hij ook al snel een vertouweling van Höhere SS- und Polizeiführer Rauter. Het was dan ook niet verwonderlijk dat de SS Feldmeijer aanwees als Voorman der Nederlandsche SS (Nederlandse variant van de Duitse Allgemeine SS). Feldmeijer lag vrijwel constant in de clinch met NSB-Leider Mussert. De Groot-Germaanse politiek (het streven naar de oprichting van een groot-germaans rijk onder leiding van Adolf Hitler) van Feldmeijer botste voortdurend met de Groot-Nederlandse ideëen van Mussert.
In het midden: Feldmeijer
Feldmeijer stelde zijn SS-superieuren niet teleur. Hij zorgde er voor dat er een constante doorstroming plaatsvond vanuit de Nederlandsche SS (later Germaansche SS in Nederland) naar de Waffen-SS. Na de Duitse aanval op de Sovjetunie deed hij een krachtige oproep aan zijn SS manschappen. De ware SS-man diende zich te melden bij de Infanterie-Regiment "Westland" (5.SS-Division "Wiking") voor de strijd tegen het bolsjewisme. Uiteindelijk diende vrijwel de hele Nederlandsche SS aan het Oostfront, 'zoals het hoorde'.

Hij gaf zelf meerdere malen het 'goede' voorbeeld. Zo diende hij tijdens de Balkanveldtocht (lente 1941) in de "Leibstandarte Adolf Hitler" als SS-Kanonier. Naar eigen zeggen zou hij de rang SS-Untersturmführer aangeboden hebben gekregen, echter, zo verklaarde Feldmeijer: "...Ik heb uitdrukkelijk verzocht dadelijk als gewoon soldaat aan den strijd deel te mogen nemen en dat werd toegestaan". Van 10-06-1942 tot 01-03-1943 diende SS-Unterscharführer Feldmeijer als Flak Geschützführer (commandant van een stuk luchtdoelgeschut) in de 2./SS-Flak Abteilung 5 (5.SS-Division "Wiking"). Hij werd onderscheiden met het IJzeren Kruis der Tweede klasse, het Sturmabzeichen en het Verwundetenabzeichen in zwart. Feldmeijer werd vanaf 01-03-1943 bevorderd tot SS-Standartenführer bij de Germaansche SS (zoals de Nederlandsche SS vanaf 01-11-1942 heette) en SS-Untersturmführer der Waffen-SS. In september 1944 had Feldmeijer een belangrijk aandeel in de versterking van de '"Landstorm Nederland"' (vanaf 10-02-1945 in het bezit van de divisie status).

Feldmeijer (rechts) ontmoet een andere Nederlander aan het front in de Kaukasus.
Hij trachtte zijn 'eigen' SS-mannen te concentreren in het "Bataljon Feldmeijer" dat deel van de Division uit diende te gaan maken. De in Nederland gelegerde Division (alleen op papier een divisie) vocht als enige 'Freiwilligen Division' tegen de westelijke geallieerden. De inmiddels tot Standartenführer der Germaansche SS en Hauptsturmführer der Waffen-SS bevorderde Henk Feldmeijer kreeg in februari 1945 het commando over een Bataljon "Landstorm Nederland". Het bevel over deze gevechtseenheid zou hij echter noooit daadwerkelijk voeren. Op 22-02-1945 werd hij op 34-jarige leeftijd gedood. Het officiële verhaal luidt dat hij bij Raalte tijdens een autorit naar Hoogeveen gedood werd bij een aanval van een geallieerde jachtbommenwerper. Andere bronnen spreken echter van een liquidatie, mogelijk zelfs door zijn eigen manschappen. Alhoewel Feldmeijer officieel bekend stond als een model SS-man en erg geliefd was bij bijvoorbeeld Heinrich Himmler kon ook hij de vele verleidingen die zijn functies met zich meebrachten niet weerstaan. Hij vergreep zich tijdens de oorlog veelvuldig aan de drank, aan vele vrouwen (ook van andere etniciteit), corruptie en misdaad. Feldmeijer mocht dan geliefd zijn bij Himmler, door dit gedrag had hij ook vele vijanden gemaakt. De talrijke misstappen zouden er toe geleid hebben dat de SS of SD van hem af wilde. Om de ware doodsoorzaak te achterhalen zal veel aanvullend onderzoek nodig zijn. Hoe dan ook het hoofdstuk Feldmeijer werd eind februari 1945 gesloten.

Al met al kan gesteld worden dat Feldmeijer in Nederland aanvankelijk een belangrijke rol heeft gespeeld in de opbouw van de Germaansche SS in Nederland. Naarmate de oorlog vorderde, werd hij steeds minder belangrijk. Daarnaast was hij een van de hoofd verantwoordelijken voor het plegen van diverse misdaden tegen onschuldige burgers. In eigen land schrok hij er niet voor terug mee te doen aan represaille maatregelen tegen onschuldigen naar aanleiding van de liquidaties gepleegd door het Nederlandse verzet. Deze wraakactie in de nazomer van 1943 beter bekend onder de naam 'Silbertanne' werd ondermeer uitgevoerd door het zogenaamde '"Sonderkommando Feldmeijer"'. Het Sonderkommando Silbertanne schoot in het kader van represaillemaatregelen zeker twintig, maar mogelijk zelfs vijfenveertig, onschuldige Nederlanders dood.

Feldmeijer spreekt in Den Haag mannen der Nederlandsche SS toe die naar het Oostfront vertrekken.

Bronnen: (zie literatuur voor volledige titels) Havenaar, Anton Mussert; Van der Zee, Voor Führer, volk en vaderland; De Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog, De Jonge, Het Nationaal-Socialisme in Nederland; In 't Veld, De SS en Nederland; Storm SS; Het Vaderland.



  Tekst: EM © 2000 - 2009 vragen en/of opmerkingen: mail
  The symbols on this site serve no political or ideological purpose. The author has no intention to promote any political or ideological ideas.